Najniższy krąg piekła. Wbrew powszechnej opinii nie zamieszkują go ani despoci, ani matkobójcy, ani także ci, którzy chodzą za ciałem innych. Jest to azyl artystów pełen luster, instrumentów i obrazów. Na pierwszy rzut oka najbardziej komfortowy oddział infernalny, bez smoły, ognia i tortur fizycznych.

Cały rok odbywają się tu konkursy, festiwale i koncerty. Nie ma pełni sezonu. Pełnia jest permanentna i niemal absolutna. Co kwartał powstają nowe kierunki i nic, jak się zdaje, nie jest w stanie zahamować tryumfalnego pochodu awangardy.

Belzebub kocha sztukę. Chełpi się, że jego chóry, jego poeci i jego malarze przewyższają już prawie niebieskich. Kto ma lepszą sztukę, ma lepszy rząd – to jasne. Niedługo będą się mogli zmierzyć na Festiwalu Dwu Światów. I wtedy zobaczymy, co zostanie z Dantego, Fra Angelico i Bacha.

Belzebub popiera sztukę. Zapewnia swym artystom spokój, dobre wyżywienie i absolutną izolację od piekielnego życia.
(„Co myśli pan Cogito o piekle” - Zbigniew Herbert)

Czasami nachodzą mnie niewesołe myśli, że oto mamy piekło na ziemi. Wystarczy podejrzeć jak się ma sztuka w Polsce na salonach dużych i małych. Przypomnijmy (nie)sławny Ogólnopolski Konkurs Malarstwa „Bielska Jesień” (niektórzy z Państwa pisali mi w wiadomościach prywatnych, że z ciekawości wygooglali owo wydarzenie i teraz nie mogą tego „od-zobaczyć”). 

Ostatnio będąc w Ostrowcu Świętokrzyskim przy okazji komiksowego spotkania z Hubertem (które było nadzwyczaj udane) w Miejskim Centrum Kultury, postanowiliśmy w wolnej chwili zajrzeć do Galerii BWA. To był wielki błąd. Wystawa pokonkursowa. Biennale Salon Jesienny - koszmar. A na poziomie -1 galerii, to już kompletne piekło [sic!]. Doznaliśmy autentycznego szoku. Co wrażliwsze osoby mogą mieć traumę po obcowaniu z taką „sztuką”. Totalna obscena, wulgarność do potęgi  i kompletny brak warsztatu (nie ma żadnych zdjęć w necie z poziomu -1, w sumie może to i dobrze?).
Szybko wychodząc z galerii po tych traumatycznych doznaniach, zatrzymała nas pani oprowadzająca i spytała o nasze wrażenia. Odpowiedziałam, że wcale mi się nie podobało, to było straszne. Mój mąż milczał, dlatego pani zwróciła się do niego i objaśniła, że to bardzo ważny konkurs -przegląd twórczości artystycznej dla młodych artystów do 35 roku życia. Uczestnictwo w tej imprezie działa jak trampolina dla młodych artystów, dzięki niemu od razu są zauważeni, a ich kariera rozwija się w ekspresowym tempie. 
Jak się Państwo domyślają, wyszliśmy najszybciej jak to było możliwe.

Spotkanie z Hubertem w Ostrowcu Świętokrzyskim

Takich przykładów jest więcej, zarówno w dużych miastach, ale jak pokazuje przykład z Ostrowca, także w małych ośrodkach. Tego typu antysztuka, nie bójmy się tej nazwy, jest od dawna lansowana, i to coraz silniej. Ludzie poszukujący piękna, a także ci zwyczajni, którzy chcieliby raz na jakiś czas gdzieś wyjść i coś wartościowego zobaczyć, rezygnują z uczestnictwa w kulturze. Antysztuka nie dość że jest forsowana, to do tego finansowana z pieniędzy podatników, czyli naszych pieniędzy. Dlaczego milcząco godzimy się na taki stan rzeczy? Dzieci i młodzież odwiedzają w ramach zajęć takie placówki (widziałam na zdjęciach galerii; mam nadzieję, że nie trafiły na poziom inferno). Jak to wpłynie na ich psychikę i rozwój? Strach pomyśleć… Poniżej załączam link na stary już wywiad (z 2022 roku), ale nadal aktualny jaki przeprowadził redaktor Mazurek z Hanną Wróblewską (dyrektor Zachęty 2010-2021, minister kultury i dziedzictwa narodowego w trzecim rządzie Donalda Tuska 2024-25) dotyczący sztuki współczesnej.

https://www.youtube.com/watch?v=QZqQkvFnvq8

Od jakiegoś czasu głośno o „ministrze od kultury bez kultury” za sprawą projektu ustawy.
Załączam skrót projektu tejże:

Ministra kultury Marta Cienkowska przedstawiła w Sejmie projekt ustawy o statusie artysty zawodowego, zakładający ok. 363 mln zł rocznie na wsparcie twórców. Osoby zarabiające poniżej średniej krajowej otrzymają czasowe wsparcie, a o przyznaniu pomocy zdecyduje środowisko artystyczne, bez konieczności zakładania działalności gospodarczej. 

Kluczowe informacje o wsparciu dla artystów:
Projekt ustawy: Celem jest systemowe włączenie twórców do systemu zabezpieczenia społecznego i zapewnienie stabilności w przypadku nieregularnych dochodów.
Budżet: Na wsparcie zaplanowano ok. 363 mln zł rocznie.
Pomoc socjalna (2025): Na pomoc socjalną dla twórców z Funduszu Promocji Kultury (FPK) w 2025 r. przeznaczono 2,5 mln zł, przy czym jednorazowe wsparcie wynosi zazwyczaj 4000 zł.
Zasady: Wsparcie obejmie artystów zawodowych, a ocena kryteriów będzie dokonywana przez środowisko artystyczne. 

Projekt ma na celu zrównanie ochrony socjalnej artystów z innymi grupami społecznymi, uznając ich wkład w kulturę.

Jak Państwo sądzą, jacyż to artyści będą futrowani pieniędzmi podatników? Ja nie mam wątpliwości, którzy będą wybrańcami... 

A+H nie bierze grantów. Działamy bez jakiegokolwiek dofinansowania. Bywa różnie; czasami jest dobrze, czasami jest kiepsko, tak to już jest w naszym fachu. 
Nie chcemy dostawać pieniędzy od Państwa, chcemy godziwie żyć z naszej pracy. Jeśli społeczeństwo będzie zamożne i wyedukowane, to klienci także się znajdą. Dziękujemy wszystkim Państwu, za to, że nas wspieracie i inwestujecie w naszą sztukę!
Tradycyjnie już zapraszam do zaglądania na moją stronę z malarstwem https://slodkowska.pl/ , a także do naszego sklepiku https://www.ahart.pl/ oraz do subskrypcji.

We wspomnianych w poprzedniej notce pamiętnikach Jana Skotnickiego, natrafiłam na kolejne ciekawe spostrzeżenie. Po odzyskaniu niepodległości rozpoczęła się walka o władzę, po czym nastąpiła seria zamachów: 
„(…) pierwszym był zamach premiera Świeżyńskiego na Radę Regencyjną, robiony przez prawicę, drugim - zamach lubelski na Radę Regencyjną, robiony przez lewicę i trzecim- Sapiehy i Januszajtisa, robiony znowu przez prawicę, a wymierzony przeciw Naczelnikowi Państwa i rządowi.
Ta atmosfera stawała się dla przyszłości Polski wysoce niepokojąca, utrwalała bowiem na zewnątrz opinię „sezonowego” państwa (…) Walki te przeobraziły się później w drobne starcia o posiadanie poszczególnych instytucji przez takie czy inne partie: o kasy chorych, kółka rolnicze, związki nauczycielskie, kolejarskie… (…) Partie rozdrapywały ten skarbiec i nikt się nie zastanawiał, z czego nasze świeżo powstałe państwo ma wydatki pokrywać, każdy chciał tylko z kasy państwowej możliwe dużo wyciągnąć i każdy przy tym chciał być zwolnionym od płacenia podatków. Agitatorzy kupowali sobie mandaty i wpływy, frymarcząc dobrem państwowym, obiecując wyborcom góry zdobyczy, a przede wszystkim - mało pracować, dużo brać. 
Hasła te pchały skarb państwa w przepaść dewaluacyjnego bankructwa (…).
W walce z państwem wzięli udział nawet artyści. Bezpośrednio po wydźwignięciu się Polski z niewoli świat artystyczny, nie zwracając uwagi na jej stan, domagał się ze strony państwa tysięcy świadczeń, zwalniając się przy tym ze wszystkich ciężarów i obowiązków. 

Bez komentarza...

                                                         ***************************************

Zapomnijmy na chwilę o dominujących trendach w sztuce współczesnej i przenieśmy się w czasie i przestrzeni do słonecznej Hiszpanii przełomu XIX i XX wieku.

                                         

W związku z kilkoma bardzo miłymi mailami jakie od Państwa otrzymałam z prośbą o pisanie notek związanych ze sztuką, chciałabym w dzisiejszej notce napisać także coś o prawdziwej sztuce i przybliżyć Państwu sylwetkę hiszpańskiego mistrza malarstwa przełomu XIX/XX wieku, o którym nie uczą ani w szkole średniej plastycznej, ani też słowem nie wspominają na studiach. Dlaczego? Bo był normalny, pracowity, miał rodzinę, żonę i troje dzieci, których często malował. Jak zwykle odkryłam go przez przypadek (a może wcale nie?) w necie ponad dekadę temu. Joaquín Sorolla y Bastida. Dla mnie - geniusz!

Zdjęcie mistrza podczas pracy nad portretem żony

Ukończony już portret żony Clotilde

Pierwszy raz zobaczyłam jego obrazy na żywo w Muzeum Sztuk Pięknych w Oviedo w 2016 roku. Zrobiły na mnie piorunujące wrażenie, wyglądały dużo lepiej niż na zdjęciach. Popłakałam się ze wzruszenia, dostałam dziwnego kołatania serca i nie mogłam powstrzymać drżenia. To było wielkie, autentyczne malarstwo, tworzone z miłością i pasją. Potem odwiedziłam także jego dom w Madrycie, w którym znajduje się muzeum malarza. 

Z obrazemi mistrza w muzeum w Oviedo 

W domu Sorolli w Madrycie (duży obraz przedstawiający dwie kobiety na tle morza, to żona i córka artysty)

Joaquín Sorolla y Bastida (ur. 27 lutego 1863 w Walencji, zm. 10 sierpnia 1923 w Cercedilla) – hiszpański malarz i grafik, impresjonista tworzył pejzaże, portrety i dzieła o tematyce historycznej. Zasłynął kompozycjami przesyconymi światłem i radosnymi kolorami, przedstawiającymi sceny znad Morza Śródziemnego. Był bardzo płodnym artystą – zostawił po sobie ponad 2200 dzieł, w tym monumentalne płótna namalowane w Ameryce i mające po 70 metrów łącznej długości.

W wieku zaledwie 2 lat stracił oboje rodziców podczas epidemii. Razem z siostrą Eugenią został przygarnięty przez ciotkę Isabel, siostrę jego matki, oraz jej męża, z zawodu ślusarza. Przez kilka lat przybrani rodzice bezowocnie próbowali nauczyć go rzemiosła, aż odkryli, że jego prawdziwym powołaniem było malarstwo.
Młody Joaquín studiował je pod okiem różnych nauczycieli w Walencji, w czasie nauki w Szkole Rzemiosła. W 1879 roku otrzymał dyplom i rozpoczął studia w Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych San Carlos w Walencji. Już wtedy dużo malował i wystawiał swoje prace na licznych konkursach. Jeden z nich był organizowany przez stowarzyszenie El Iris – Sorolla zdobył tam srebrny medal w 1880 roku.

Z autoportretem mistrza Sorolli

Rok później wyjechał do Madrytu studiować dzieła wielkich hiszpańskich malarzy, szczególnie Velázqueza, których duży wybór zgromadzono w Muzeum Prado. Po zakończeniu studiów został szybko dostrzeżony. Jego prace pojawiały się na Krajowej Wystawie Sztuk Pięknych w Madrycie (1881 i 1884 – medal w drugim przypadku) oraz Wystawie Regionalnej w Walencji (1883 i medal). W wieku 21 lat Sorolla namalował obraz „El crit del paleter”, którego tematem był zryw niepodległościowy w czasie wojen napoleońskich 1808.

W 1874 r. rozpoczął studia na Escuela Normal Superior, gdzie zarekomendowano mu wieczorowe zajęcia z rysunku w Escuelas de Artesanos (Szkoła rzemiosła) w Walencji. W tej ostatniej otrzymał w 1879 r. dyplom oraz nagrodę w postaci pudełka farb. W tym samym roku, jednocześnie pracując w warsztacie wuja, rozpoczął studia w Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych San Carlos w Walencji, gdzie uczył się razem z takimi malarzami jak Manuel Matoses czy Juan Antonio Benlliure. Na tej uczelni poznał także Juana Atoniego Garcíę, brata swojej przyszłej małżonki, Clotilde Garcíi.
W 1880 r. otrzymał srebrny medal za obraz Moro acechando la ocasión de su venganza na wystawie stowarzyszenia El Iris. Po skończeniu studiów zaczął wysyłać swoje prace na lokalne konkursy i narodowe wystawy sztuki. Na madryckiej wystawie z maja 1881 r. przedstawił trzy walencjańskie mariny, które nie zostały zauważone, gdyż nie pasowały do oficjalnego kanonu o tematyce historycznej i dramatycznej.
W następnym roku studiował prace Velázqueza oraz innych autorów z madryckiego Muzeum Prado. W jego malarstwie rozpoczął się okres realistyczny, styl wspierany przez nauczyciela Gonzala Salvá. W 1883 r. zdobył medal na Wystawie Regionalnej w Walencji, a w 1884 r. otrzymał medal na Krajowej Wystawie Sztuk Pięknych za obraz Defensa del Parque de Artillería de Monteleón melodramatyczne i mroczne dzieło namalowane specjalnie na tę wystawę. Sorolla zastosował się do rady przyjaciela brzmiącej: Tutaj, aby zaistnieć i zdobywać medale, trzeba malować trupy.
Wielkim sukcesem w Walencji okazało się jego dzieło El crit del palleter nawiązujące do hiszpańskiej wojny narodowowyzwoleńczej z czasów okupacji napoleońskiej. Otrzymał stypendium na studia w Rzymie, gdzie, oprócz rozwijania zdolności malarskich, mógł zapoznać się ze sztuką klasyczną i renesansową, odwiedzić znane muzea, a także nawiązać kontakt z innymi artystami.
Na początku 1885 r. razem ze swoim przyjacielem, malarzem Pedrem Gilem pojechał do Paryża, gdzie bliżej zapoznał się z malarstwem impresjonistycznym. Ten kierunek malarski zmienił tematykę i styl Sorolli i zaowocował obrazem o tematyce religijnej El entierro de Cristo, który jednak nie wzbudził oczekiwanego podziwu. W efekcie Sorolla zaczął skłaniać się ku naturalizmowi i europejskiej awangardzie zachwycony dziełami takich malarzy jak John Singer Sargent, Giovanni Boldini i Anders Zorn.
W 1888 r. w Walencji ożenił się z Clotilde Garcíą, rok później młoda para przeniosła się do Asyżu. W 1889 r. zamieszkali w Madrycie, gdzie Sorolla w ciągu zaledwie 5 lat stał się znanym i poważanym malarzem. W 1894 r. odbył kolejną podróż do Paryża, gdzie rozwinął luminizm, styl, który stał się bardzo charakterystyczny dla jego późniejszych dzieł. Zaczął malować w plenerze wypełniając światłem sceny z życia codziennego oraz śródziemnomorskie pejzaże. W dziełach takich jak Powrót z połowu, Plaża Walencji czy Smutne dziedzictwo w soczystych kolorach przedstawił plaże Morza Śródziemnego. W 1900 r. na konkursie w Paryżu otrzymał nagrodę Grand Prix za obraz Smutne dziedzictwo. Kontynuował także tematykę społeczną (A oni ciągle mówią, że ryba jest droga), która cieszyła się wielkim powodzeniem.

Popularność malarza stale rosła – Walencja ogłosiła Sorollę ukochanym i zasłużonym synem, oraz nazwała jedną z ulic jego nazwiskiem. Po licznych podróżach po Europie – odwiedzał zwłaszcza Anglię i Francję – otworzył wystawę w Paryżu, na której przedstawiono ponad 500 obrazów, i która przyniosła mu międzynarodową sławę. Wielkim sukcesem była także wystawa w Nowym Jorku z 1909 r., szczególnym uznaniem cieszyły się obrazy Popołudniowe słońce oraz Pływacy.
W listopadzie 1909 r. przyjął zamówienie od muzeum Hispanic Society of America, którego ściany ozdobił 14 ogromnymi płótnami, znanymi jako Visión de España. Te dzieła o wysokości 3,5 m i długości 70 m powstały w latach 1913–1919 i przedstawiają sceny charakterystyczne dla różnych regionów hiszpańskich i portugalskich. W 1912 r. Sorolla zrealizował serię podróży po Półwyspie Iberyjskim przygotowując szkice rodzajowe oraz pejzaże. Dzięki tej wstępnej pracy mógł zrealizować słynną serię obrazów olejnych przedstawiającą dzieci i kobiety na walencjańskich plażach (Matka i córka i Rybaczka z Walencji).
Sorolla chętnie malował portrety znanych osób, na jego obrazach zostali uwiecznieni m.in. Juan Ramón Jiménez, król Alfons XIII, Vicente Blasco Ibáñez, José Ortega y Gasset i wielu innych.
Po skończeniu projektu dla Hispanic Society of America pracował jako profesor na Escuela de Bellas Artes de Madrid, prowadząc zajęcia z kompozycji i koloru. Jego najważniejszym uczniem i kontynuatorem luminizmu był Teodoro Andreu.

Portret króla Alfonsa XIII

William Howard Taft, 27 prezydent Stanów Zjednoczonych

W 1920 r. podczas malowania portretu żony Ramóna Péreza de Ayala w ogrodzie swego domu w Madrycie, doznał porażenia połowicznego, po którym drastycznie zmniejszyły się jego możliwości fizyczne i umysłowe. Zmarł w 1923 r. w swoim domu w Cercedilla.

 

                                            ******************************************

Dla wszystkich, którzy dotrwali do końca tej notki załączam mój najnowszy zimowy obraz, "Nad Popradem. Beskid Sądecki", obraz olejny na płótnie 65 x 54 cm.

https://www.facebook.com/ostrowiecradio
https://pl.wikipedia.org/wiki/Joaqu%C3%ADn_Sorolla_y_Bastidahttps://www.poetryinternational.com/en/poets-poems/poems/poem/103-23730_CO-
https://plndesign.pl/sztuka/joaquin-sorolla-y-bastida-biografia-i-tworczosc-hiszpanskiego-impresjonisty/

https://quellochepiaceavaleria.com/en/the-love-story-of-joaquin-sorolla-and-clotilde-wife-and-muse/

https://wahooart.com/en/art/joaquin-sorolla-y-bastida-preparing-raisins-also-known-as-transporting-grap-8YDQ2Z-en/

https://en.wikipedia.org/wiki/File:Joaqu%C3%ADn_Sorolla_y_Bastida_-_William_Howard_Taft.jpg

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Joaquin_Sorolla_Retrato_Del_Rey_Don_Alfonso_XIII_con_el_Uniforme_De_Husares.jpg

 

---

tagi: sztuka  malarstwo  sorolla 

	agnieszka-slodkowska
	31 stycznia 2026 14:21

32     1285    20 zaloguj sie by polubić